Czwartek, 21 czerwca 2018, Alicji, Alojzego, Rudolfa

Galopem przez dekady SM "Pojezierze"

W 1963 roku zaczęto realizować nowe osiedle spółdzielcze „Pojezierze” I zlokalizowane w trójkącie ulic: Kołobrzeska, Towarowa i Kętrzyńskiego. Miało tu powstać 16 budynków dla 800 rodzin. Nowym wykonawcą obiektów spółdzielczych zostało Olsztyńskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Miejskiego. Z każdym rokiem przybywało domów i mieszkańców; niestety nie nadążała za tym infrastruktura. Przede wszystkim brakowało sklepów.

fot. A. Wróblewska, R. Chodor, zbiór J. Piekarski, archiwum spółdzielni

W 1968 roku zakończono budowę osiedla „Pojezierza I” i rozpoczęto budowę „Pojezierza II”, po prawej stronie ulicy Kołobrzeskiej. Lokalna prasa odnotowała przygotowanie terenu pod budowę: W pracach biorą udział żołnierze. Rozpoczęli rozbiórkę budynków gospodarczych oraz wycinanie drzew owocowych. Wkrótce zamieszkało tam około trzech tysięcy mieszkańców. Rok 1968 przyniósł jeszcze jedno ważne wydarzenie, które ułatwiło życie mieszkańcom. Oddano do użytku pawilon handlowy przy ulicy Kołobrzeskiej. Mieściły się w nim sklepy: spożywczy, mięsny, bar mleczny „Kefirek”, ośrodek „Praktyczna Pani”, oraz zakłady; szewski, krawiecki, fryzjerski i zegarmistrzowski. W dobie obecnego zagęszczenia obiektów handlowych, może wydawać się to mało istotne, jednak w owych czasach brak punktów handlowych dawał się mocno mieszkańcom we znaki.

Spółdzielni lawinowo zaczęło przybywać członków. Okres oczekiwania na mieszkanie wydłużył się nawet do siedmiu lat. W 1970 roku rozpoczęto, z pewnymi trudnościami, budowę trzeciego osiedla „Nad Jarem”. Miało tam zamieszkać pięć tysięcy osób. Zastosowano już nową technologię – wielką płytę OW-T. Pierwszy budynek wznoszony tą metodą oddano do użytku w kwietniu 1971 roku. Wprowadziło się do niego sto rodzin.

           

W grudniu 1972 roku spółdzielnia obchodziła swoje piętnastolecie. W ciągu tych lat wybudowała pięćdziesiąt dziewięć budynków z czterema tysiącami mieszkań dla czternastu tysięcy mieszkańców. W tym też roku, dokładnie 3 lipca, spółdzielcze osiedla wizytował Edward Gierek. Reporter „Gazety Olsztyńskiej” zacytował w artykule słowa, które wypowiedział wówczas pierwszy sekretarz KC PZPR: Rzeczywiście ładnie tu jest. Starajcie się, aby wasz miasto było jeszcze piękniejsze, tak, aby turysta, który przyjedzie do Olsztyna opuszczał go zachwycony.

Zagospodarowanie terenów zielonych było wtedy w dużej mierze owocem prac społecznych. Z reguły, wkrótce po zasiedleniu, mobilizowano mieszkańców nowego bloku, by zniwelować teren po pracach budowlanych, wytyczyć klomby, trawniki oraz zagospodarować place zabaw.

W styczniu 1974 roku, oddano do użytku Klub „Akces”, gdzie odbywało się wiele imprez o zasięgu wojewódzkim, a nawet krajowym. W połowie marca tego samego roku klucze do nowych 175 mieszkań otrzymali lokatorzy pierwszego budynku wybudowanego na osiedlu „XX-lecia”, w nowej wielkiej dzielnicy „Wschód” – znanej obecnie, jako osiedle „Kormoran”. Niepełna dziesięć lat temu wypasano tam krowy i uprawiano rolę. Dziś strzelają w górę wieżowce - czytamy w „Kurierze Polskim” z tego okresu.

W drugiej połowie lat 70-tych, zwłaszcza przed dożynkami centralnymi, Olsztyn stał się wielkim placem budowy i terenem prac porządkowych. W ramach czynów społecznych, zagospodarowywano obszar pod przyszły park, który początkowo nosił nazwę „Nad Jarem”, później „Parku Czynu Partyjnego”, a w końcu został przemianowany na  „Park im. Janusza Kusocińskiego”. W niedzielę 21 maja 1978 roku setki mieszkańców Olsztyna pracowało tam przy zakładaniu trawników i wytyczaniu alejek. Obok, na bagnistym terenie, wznoszono wyjątkowo pospiesznie stadion na 20 tysięcy osób.

10 Września 1978 roku odbyły się na nim Dożynki Centralne z udziałem władz państwowych. Olsztyn ponownie odwiedził Edward Gierek.     We wrześniu tego samego roku na osiedlu „Kormoran” do użytku zostają oddane: Klub Międzynarodowej Prasy i Książki oraz pawilon handlowo-usługowy przy ul. Żołnierskiej, w którym zlokalizowano drugi spółdzielczy klub kultury - „Agora”. Schyłek lat 70-tych to też wyczekiwana budowa „Hortexu”: Koktajle, soki, torty i tym podobne smakołyki. Ich produkcja wyniesie 500 ton rocznie. W ciągu doby wypiekać się będzie półtorej tony ciast – donosiła ówczesna prasa.                        Tymczasem na olsztyńskich osiedlach trwał ruch budowlany. Powodem był wielki głód mieszkań, który trudno było zaspokoić. Nadmierny pośpiech nie służył dobrze inwestycjom. Szybko okazało się, że budynki na osiedlu „Kormoran” mają liczne usterki, które stały się zmorą mieszkańców. Coraz częściej następowały awarie, spowodowane korozją rur, a co za tym idzie - przerwy w dostawach wody. Każdego roku w sezonie letnim na spółdzielczych osiedlach przez miesiąc brakowało ciepłej wody, ze względu na przegląd i konserwację urządzeń ciepłowniczych. Poza tym jedyna ciepłownia w OZOS-sie nie mogła dostarczyć wystarczającej ilości ciepła do rozbudowujących się w szybkim tempie osiedli. Skutkowało to niedogrzaniem mieszkań.

Prawdziwą katastrofą stała się zima 1978/1979, która ujawniła wszystkie niedoskonałości systemu. Fala mrozu i niska temperatura wody w sieci, spowodowały setki awarii z nocy 31 grudnia na 1 stycznia. Popękały rury, kaloryfery, woda zalewała mieszkania, klatki schodowe. Skutki awarii mieszkańcy odczuwali jeszcze długo po zelżeniu mrozów. W grudniu 1982 roku SM „Pojezierze” obchodziła swoje 25-lecie. Liczyła wówczas ponad 10.000 mieszkań, zajmowanych przez 35.000 osób. Od kilku lat nie wznoszono już nowych domów, choć zapotrzebowanie nadal było wielkie. Prowadzono budownictwo w niewielkim wymiarze jedynie, aby poprawić warunki mieszkaniowe niektórych członków. Zajmowano się zagospodarowywaniem terenów zielonych, a było wiele do zrobienia zwłaszcza w otoczeniu wielkopłytowych wieżowców.

Sygnałem nowych czasów, po przemianach ustrojowych w roku 1989, była historyczna wizyta w Olsztynie Ojca Świętego Jana Pawła II. Msza święta odprawiona pod jego przewodnictwem 6 czerwca 1991 roku, w pobliżu stadionu „Stomilu” była wielkim przeżyciem duchowym dla mieszkańców Olsztyna i regionu. Wcześniej, żadne inne wydarzenia nie zgromadziły w jednym miejscu takich tłumów, jak podczas mszy na błoniach przy stadionie. Wizytę, najważniejszego gościa „Pojezierza” upamiętnia papieski krzyż, posadowiony przy kościele Matki Bożej Ostrobramskiej przy ulicy Pana Tadeusza.

 fot. A.Wróblewska, R. Chodor, archiwum, zbiór J. Piekarski

© 2012. Wszelkie prawa zastrzeżone.